שואל ומשיב מהדורא רביעאה ג׳:צ״זShoel uMeshiv Mahadura IV 3:97
א׳במותב תלתא בי דינא כחדא הוינא ואתי לקדמנא ה"ה פייבל בן ר' ניסן ואמר לנו איך שקידש את הבתולה פיגא בת יצחק מאיר. והמעשה שהיה כך היה בזה"ל אמר לנו דאס מיידיל פירט מיך שוין אנדרהאלבין יאהר אין צום סוף האב איך גיוואר גיווארין אז זיא מאכט מיך צום נער האב איך איהר גיזאגט גידענק איך וועל דיר אפ טוהן אין נעכטין האב איך גינעמין איין בייגיל אין האב ארוף געריפין ר' משה בן צבי ער זאל דיא פענסטער אויף מאכין אין דארט איז גיוועזין ר' אשר בן מאיר הכהן האב איך גינעמין דעם בייגיל אין האב אהן גיטאהן להבתולה פיגא אוף דער רעכטי האנד אין האב גיזאגט דיא ברכה הרי את מקודשת לי בטבעת משה ובני ישראל. במותב תלתא בי דינא כחדא הווינא ואתו לקדמנא ה"ה משה בן צבי וה"ה אשר בן מאיר הכהן ואמרו לפנינו בתו"ע באליונ"ע אחר האיום כדת בזה"ל ה"ה משה הנ"ל הבחור פייבל הנ"ל האט מיך ארוף גיריפין איך זאל דיא פענסטר אויף מאכין אצל הגביר ר' יצחק בערינשטיין האב איך אויף גימאכט איין פענסטער אין דאס אנדרע פענסטר אין שטיב. דער נאך בין איך גיגאנגין אין אלקער אריין אויף מאכין דאס דריטע פענסטר האב איך גיהערט אז הבחור הנ"ל האט גישריגין להרי את מקודשת לי ביד משה ובני ישראל האט הבתולה פיגא אהן גיהויבין צו שרייען עס איז ליגין עס איז ליגין ר' משה איך האב דעם בייגיל צו בראכען אין וויא איך בין אין שטיב אריין גיקומין האב איך גיזעהין דעם בייגיל ליגען אויף דער ערד אין ער האט גישריגין איך האב זיא יוא מקדש גיוועזין. דעם בייגיל געבין האב איך נישט גיזעהין דען איך בין גיוועזין אין אלקער אין זייא זענין גיוועזין אין שטיב נאר גיהערט האב איך וואס האב אובין גיזאגט וה"ה אשר בן מאיר הכהן אמר בזה"ל איך קים דארט ארויף להגביר הנ"ל אופט דען מיין ווייב איז דארט אין דינסט. איך בין נעכטין דארט גיוועזין איך האב מיר גיקויפט איין זיידין טיכל אויף פסח האב עס אפ גיזיימט איז הבתולה פייגא גישטאנין בייא דעם בעט אין האט זיך גיפאריט ביים גינייע אין הבחור פייבל איז צוגיגאנגען אין איז נעבין איהר גישטאנין האט הבתולה הנ"ל גיזאגט האסט שוין גימוזט בייא מיר עפיס צו נעמין האט ער גיזאגט ניין אין איזט צוריק ווערטס אין שטיב אריין גיגאנגין אין הבתולה הנ"ל איז אלץ איהם נאך גיגאנגין אין האט גיזיכט בייא איהם אין דיא הענד אין ער האט גיזאגט איך האב נישט דער נאך האט ער אויף גיהובין דיא האנד אין וואהר שיינליך האט ער גמיזט דעם בייגיל אין ארביל האבין אין זיא האט איהם נאך גישטרעקע דיא האנד אין האט ווייטער בייא איהם גיזיכט האט ער איהר אן גיטוהן דעם בייגיל אויף דער רעכטי האנד אין האט גיזאגט אדער הרי אודער להרי את מקודשת לי בטבעת משה וישראל אדער משה ובני ישראל האט הבתולה הנ"ל אהן גיהובין צו שרייען משוגע ביסטי אין האט דעם בייגיל צו בראכין אין אויף דער ערד גיווארפין אין בשעת זאגין איז הבתולה הנ"ל זייער ברעשת גיווארין. אין הבחור הנ"ל האט גיזאגט איך מיין עס ערינצט אין הבתולה האט גישריגין עס איז ליגין. כל הנ"ל העידו העדים הנ"ל בתו"ע אחר האיום כנ"ל. וכעת אמרה הבתולה פיגא בזה"ל איך בין מיט איהם אנדרהאלבין יאהר צו זאמן האט ער גישריגין ער וועט מיר כישוף טוהן האב איך גיזאגט איך פרעג נישט דער נאך דיא קענסט מיר גאר נישט טוהן איך האב דאפיר קיין מורא אין יעני וואך זיצט ער אין זאגט צו מיר זאל איך דיר טוהן כישוף האב איך גיזאגט איך ווייס נישט זאל איך דיר טוהן וואס איך וויל האב איהם גיזאגט איך ווייס נישט גייא פין מיר אוועק אז ער האט מיר עפיס גיזאגט האב איך איהם גיזאגט איך האב צווייא עלטערע שוועסטר איך קען דיר גאר נישט צו זאגין דען זייא מיזין צום ערשטין חתונה האבין. נעכטין בין איך גיזעסין ביים בעט אין האב גינייט אין בין גיגאנגין אהן גיטאהן אין איין פינגער האטט אין האב גיהאלטן דאס גינייע אין דער האנד אין האב צו גירופין לר' אשר הנ"ל אין האב גיזאגט איך בין אייך שילדיג עטליכע גרייצער נאט אייך אפ. אין הבחור פייבל איז גישטאנין אינטער דיא פלייציס זאגט ער גיב מיר אויך האב איך גיזאגט איך בין דיר ניכט שילדיג שטייט ער ווייטער זאג איך איהם וואס ווילסטי זאגט ער אשטיקיל ציקר זאג איך אז איך האב נישט קיין ציקר דער ווייל קיק איך מיך אים זעה איך ער חאפט ארינטער דיא הענד אונטער דיא פלייצעס זאג איך האסטי עפיס בייא מיר גינעמין זאגט ער ניין גאר נישט טיהע איך מיך ווידער אקיק אים זעה איך ער האלט עפיס אין דיא הענד גייא איך אין וויל ארינטער קיקין אונטער דער פלייצע איך זאל זעהן וואס ער האט דארט האט ער נישט גילאזט אין האט אהן גיחאפט דיא האנד אין האט ארויף גיווארפין דעם בייגיל אין האט עפיס גיזאגט איך האב נישט פערשטאנין דען איך בין זייער ברעשת גיווארין איך האב אהן גיהובין צו שרייען ביסטי משוגע איך האב תיכף דעם בייגיל צו בראכין איז ער אויף דער ערד אראפ גיפאלין אין האב אהן גיהובין צו שרייען עס איז ליגין. יום ב' י"ב ניסן תרטו"ב פה לבוב. חתימת הרב האב"ד והדיינים
1
ב׳(תשובה) הנה לא הי' כאן רק עד אחד שראה נתינת הקדושין דהיינו אשר הנ"ל אבל משה לא ראה נתינת הקדושין אף ששמע לא מועיל כמבואר באהע"ז סי' מ"ב סעיף ד' בהג"ה ואין לומר דעד כאן לא כתב הרשב"א רק בששניהם לא ראו הוא דלא מהני אומדנא אבל כאן שאחד ראה הנתינה והשני שמע אפשר דמועיל (שוב הראוני דסברא זו מבואר בשו"ת תשובה מאהבה ח"א סי' קע"א ונהניתי עד מאד שבהשקפה ראשונה כוונתי לזה) אבל ז"א די"ל דכל שלא ראתה המתקדשת את שני העדים תוכל לומר משחקת הייתי כיון שאין ב' עדים בדבר כמבואר שם בהג"ה ועיין בח"מ סק"ח ובב"ש שם אמנם עדיין הוי ספק קידושין בעד אחד שראה הבייגיל על ידה. אמנם באמת לפי דעת הח"מ סי' כ"ח ס"ק י"ב ובסי' ל' ס"ק א' ובסי' מ"ב ס"ק ב' לא הוי קידושין בודאי כיון שלא נתרצית בתחלה וגם זרקה מידה החפץ אח"כ ואף לדברי הב"ש שמפקפק קצת בזה מ"מ היא אמרה שרצתה לזרקו תיכף רק מחמת שתפס ידה בחוזק ולא הניחה לזרוק וכאשר יכלה תיכף השליכה והעד לא הכחישה בזה א"כ אין כאן קידושין כלל. גם כיון שאמר בטבעת ולא נתן לה כלל טבעת הרי פיו סותר להמעשה ואף שהוא ע"ה עכ"פ הלשון הוא לשון עלגים והיא בודאי לא נתכוונה לשם קידושין וגם יש ספק אולי אין הבייגיל שו"פ שהוא משקל חצי שעורה כסף נקי בערך ב' צ"ל שיין ועיין באבני מלואים ר"ס כ"ז ואף די"ל שמא שו"פ במדי מ"מ כיון שהיה ב' ימים קודם פסח הרי יאסר מקודם שיגיע למקום אחר ואף אם שו"פ כאן מ"מ הוא דבר הצריך שומא כיון דיש בייגיל שאינו שו"פ כמבואר בסי' ל"א ס"ב דלא סמכה דעתה וגם יש לדון בזה שהבייגיל לא היה שלו כי לקח משל בעה"ב ואף דבט"ז סימן תנ"ד באו"ח מבואר דבדבר הקצוב שיכול ליתן אחר בעדו לא מקרי שאול ועיין בגמ' ב"ב דף פ"ז דבדבר דאית ביה קיצותא מקרי שלו אף שלא נתן דמים ועיין בנ"י פ' אלו מגלחין גבי ר"ל מנטר פרדיסא ובר"ן פ"ק דע"ז מ"מ מכל הלין טעמי הוי ספיקות הרבה וגם מוסיף בלשון הקידושין לשון עלגים לכן התרנו הדבר שאין כאן שום חשש קידושין והרי היא מותרת לעלמא בלי פקפוק:
2